Bij EPZ in Borssele is de enige kerncentrale van Nederland te vinden. Dus veiligheid staat boven alles. “We werken veilig of we werken niet,” zegt Josanne Wouters stellig. En dat is logisch. Bij EPZ weegt nucleaire veiligheid door in alles: in strategie, processen, opleiding en ontwikkeling. En dus ook in vitaliteit. “Als je goed in je vel zit, ben je scherper op het werk. En daarmee lever je een grotere bijdrage aan de veiligheid.”
Juist daarom zocht EPZ naar een vorm die niet alleen gericht was op uitval of risicogroepen, maar op alle medewerkers. Die vonden ze in zogeheten energiegesprekken, begeleid door vitaloog Carolien Baecke. Zij ziet in de praktijk waarom die link zo belangrijk is: “Je kan nog zoveel procedures, regels en beschermingsmiddelen hebben, maar als iemand fysiek of mentaal niet lekker in zijn vel zit, heeft dat gevolgen voor de veiligheid.”
Op zoek naar amplitie
Maar hoe bereik je medewerkers die niet per se in een preventieve doelgroep zitten? Die vraag zette Josanne aan het denken. In haar zoektocht stuitte ze op de term 'amplitie'. “Ik moest de betekenis zelf ook even opzoeken,” lacht ze. “Maar het richt zich op het welbevinden van álle medewerkers.” Dat was precies wat ze zocht. “Als je zegt: doe mee aan een stappenuitdaging, dan melden zich vooral mensen aan die toch al veel wandelen. En niet de mensen die je eigenlijk wilde motiveren om van de bank af te komen.”
De oplossing vond EPZ in het energiegesprek, ingebed in het bestaande Nuclear Professional-programma, een laagdrempelige vorm die medewerkers zelf laat kiezen of en wanneer ze instappen. Josanne: “Wat bij ons heel erg wordt gestimuleerd, is eigen verantwoordelijkheid voor jouw eigen ontwikkeling.”
De schijf van vijf
De keuze viel dus op energiegesprekken. Carolien zit anderhalf uur één op één met een medewerker. Vooraf vullen medewerkers een vragenlijst in, zodat ze al even stilstaan bij hoe het met ze gaat. In het gesprek zelf vormt de ‘schijf van vijf’ uit de vitalogie de leidraad: vitalogisch, fysiologisch, psychologisch, ecologisch en filosofisch.
Carolien: “Hoe gaat het nu écht met je? Wat gaat er al heel goed? Wat zou je eventueel anders willen? En welke kleine stappen kun je zetten om energieker te worden?” Alles wat besproken wordt, blijft vertrouwelijk. Dat zorgt voor een veilige omgeving waarin medewerkers zich openstellen. “Mensen komen vaak tot de conclusie dat er al heel veel goed gaat,” zegt Carolien. “Of ze staan voor het eerst stil bij iets waar ze onbewust al langer mee rondlopen.”
Resultaten zonder grote campagne
Na het gesprek kan Carolien medewerkers doorverwijzen naar andere initiatieven binnen EPZ. “Je verbindt eigenlijk alles wat er al is,” legt ze uit. “Medewerkers staan zelf aan het roer, maar hoeven het heus niet alleen te doen.” Drie weken later stuurt EPZ de leidinggevende een kort mailtje, als aanmoediging om het gesprek aan te gaan met de medewerker; uiteraard zonder iets prijs te geven van de inhoud. En na twee maanden krijgt de medewerker een cadeautje opgestuurd. Josanne: “Een soort reminder: heb je jezelf aan je eigen afspraken gehouden? En kunnen we nog ergens bij helpen? Dat soort prikkeltjes helpen enorm.”
In een jaar tijd heeft bijna 10% van de circa 500 medewerkers een energiegesprek gehad. En dat zonder grote campagne. “De mond-tot-mondreclame heeft zijn werk gedaan,” zegt Josanne. Carolien herkent dat beeld. “Mensen zijn vaak verrast door wat zo’n gesprek oplevert. Dat ze even stilstaan bij hoe het écht met ze gaat.”
Uit de gesprekken komen ook collectieve initiatieven voort. Veel medewerkers blijken bijvoorbeeld vragen te hebben over gezonde voeding. Daarom organiseert EPZ in juni een kennissessie over gezond eten. Ook komt er een sessie over vrouwengezondheid en hormonen op het werk. “Dat hadden we anders echt nooit georganiseerd,” zegt Josanne enthousiast.
Weten wat je verkoopt
Natuurlijk voerde Josanne zelf ook een energiegesprek. “Je moet weten wat je verkoopt…” Ze ging naar binnen met een helder idee. “Ik wist al dat eruit zou komen dat ik onvoldoende bewoog.” Ze lacht. “Nogal arrogant eigenlijk.” Maar het gesprek bracht haar ergens anders. “Ik kwam erachter dat ik gewoon wat minder moest werken. Dat vond ik een lastig besluit, vanwege de financiële consequenties in combinatie met financiële zelfstandigheid.”
Juist dat herkent Carolien uit veel gesprekken. “Mensen komen vaak binnen met één idee,” zegt ze. “Maar door breder te kijken, komen ze tot heel andere inzichten.” Uiteindelijk ging Josanne terug van 31 naar 28 uur. “Door het energiegesprek kon ik dit thuis goed bespreken. Uiteindelijk bleken het vooral dingen in mijn hoofd die me tegenhielden.”
Fit & Vitaal
De WENB nam zelf het initiatief om contact te zoeken met EPZ. “Ik had ze niet zomaar zelf gebeld om te zeggen: hé, wij zijn iets fantastisch aan het doen,” zegt Josanne. Door dat contact ontstond plots de mogelijkheid om het initiatief met de sector te delen en andere organisaties te inspireren. In de nucleaire wereld is die openheid vanzelfsprekend, vertelt ze. “Er is geen concurrentiegevoel. Als iets bij jou lastiger van de grond komt, komen andere centrales je helpen.” Daarom spreekt de werkwijze van de WENB en Zilveren Kruis haar ook aan. Via het meerjarenplan Fit & Vitaal kan EPZ die manier van samenwerken ook delen met andere sectoren.
Aan de slag
“Maak het klein,” zegt Carolien als haar om advies wordt gevraagd voor andere organisaties. “Ontdek wat bij jouw bedrijf past en zet daarop in. Iedere stap is er één. Door gewoon te beginnen kom je verder.” Josanne is trots op wat er in een jaar is ontstaan bij EPZ. “Ik werk bij een werkgever die zegt: organiseer het maar, make it happen. En dan blijkt dat we al heel veel hebben én heel veel kunnen.”
Carolien haakt daarop aan. “Het is mooi om te zien hoe medewerkers binnenkomen en hoe ze weer naar buiten gaan. Ze zijn vaak dankbaar dat EPZ dit aanbiedt. En veel mensen gaan naar buiten met het gevoel: ik heb invloed op mijn vitaliteit en gezondheid en weet wat me te doen staat. Hier ga ik mee aan de slag.”
Resultaten
- 44 van circa 500 medewerkers volgden een energiegesprek in het eerste jaar
- Mond-tot-mondreclame als belangrijkste wervingskanaal
- Twee collectieve initiatieven voortgekomen uit de gesprekken: kennissessie gezond eten en sessie vrouwengezondheid en hormonen op het werk
- de 'Week van de Vitaliteit' wordt dit jaar steviger neergezet
- Leidinggevenden moedigen energiegesprekken aan bij medewerkers